آوریل 2020 – سایت خبری زندگی

آیا اطلاعات منتشر شده از فواید استویا واقعیت دارد؟

امروزه به دلیل افزایش بیماری هایی مانند چاقی و دیابت، کاهش کالری مواد غذایی مصرفی مورد توجه قرار گرفته است. کالری را می‌توان از طریق جایگزین کردن شکر با شیرین کننده‌های کم کالری کاهش داد. در ابتدا استفاده از شیرین کننده های مصنوعی به جای شکر از جمله ساخارین، آسه سولفام و… مورد توجه قرار گرفت. اما در سال‌های بعد مشخص شد که مصرف این شیرین کننده‌ها بدون ضرر نیست. بنابراین توجه به سمت شیرین‌کننده‌های طبیعی مانند استویا جلب شد.

استویا (Stevia rebaudiana) بوته‌ای است که بومی شمال پاراگوئه، برزیل و آرژانتین است که در حال حاضر در سایر نقاط جهان از جمله کانادا و بخشی از آسیا و اروپا نیز رشد کرده است. ترکیبات فعال آن عبارتند از استویول گلیکوزیدها (به طور عمده استویوسید و ربودیوزید) که 30 تا 150 برابر شیرین تر از شکر هستند. بدن نمی‌تواند گلیکوزیدها را در استویا متابولیزه کند بنابراین مانند برخی از شیرین کننده های مصنوعی فاقد کالری هست.

بعضی از افراد به خاطر اهداف پزشکی از قبیل کاهش فشار خون، درمان دیابت، سوزش سر دل، سطح بالای اسید اوریک در خون، تحریک ضربان قلب و… از استویا استفاده می‌کنند. عصاره برگ استویا به عنوان شیرین‌کننده در ژاپن، کره جنوبی، مالزی، تایوان،روسیه، مکزیک، پاراگوئه، اروگوئه، ونزوئلا، کلمبیا، برزیل و آرژانتین مجاز است ولی در ایالات متحده، برگ و عصاره استویا برای استفاده به عنوان شیرین کننده تایید نمی شود، اما می توان آن را به عنوان یک مکمل غذایی و یا در محصولات مراقبت از پوست استفاده کرد. در دسامبر 2008، سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) تنها برخی استویول گلیکوزیدها در استویا مانند ربودیوزید را به عنوان یک مکمل افزودنی خوراکی را تایید کرد.

فواید و اثربخشی:

سطح شواهد در سطح بالایی از نظر علمی نیست و در سطح insufficient evidence یا “شواهد ناکافی” قرار می‌گیرد.

دیابت: تحقیقات در مورد این‌که استویا چگونه ممکن است قند خون افراد مبتلا به دیابت را تحت تاثیر قرار دهد، متناقض است. برخی از مطالعات اولیه نشان می‌دهد که مصرف 1000 میلی گرم روزانه عصاره برگ استویا حاوی 91٪ استویوسید ممکن است در افراد مبتلا به دیابت نوع 2 سبب کاهش قند خون به میزان 18 درصد پس از غذا شود. با این وجود، تحقیقات دیگر نشان می‌دهد که مصرف 250 میلی گرم استویوسید سه بار در روز، میزان قند خون و یا HbA1c را پس از سه ماه درمان کاهش نمی دهد.

فشار خون بالا: این‌که استویا چگونه فشار خون را تحت تاثیر قرار دهد مشخص نیست. برخی تحقیقات نشان می‌دهد که مصرف روزانه 750 تا 1500 میلی گرم استویوسید، فشار خون سیستولیک و دیاستولیک را کاهش می‌دهد با این حال، تحقیقات دیگر نشان می دهد که مصرف استویوسید فشار خون را کاهش نمی دهد.

فواید دیگری از تاثیر استویا بر مشکلات قلب، سوزش سر دل، کاهش وزن، احتباس آب و… بیان شده که برای رد یا اثبات آن نیاز به تحقیقات بیشتری است و شواهد کافی تا کنون در اختیار نیست.

اثرات جانبی و ایمنی

برخی از افرادی که استویا یا استویوسید مصرف می‌کنند، ممکن است نفخ و حالت تهوع را تجربه کنند. افراد دیگر احساس سرگیجه، درد عضلانی و بی حسی را گزارش کرده اند.

استویا و مواد شیمیایی موجود در استویا از جمله استویوسید و ربودیوزید، زمانی که به صورت خوراکی و به عنوان یک شیرین کننده در غذاها مصرف می شوند احتمالا ایمن هستند. ربودیوزید به طور کلی به عنوان وضعیت امن (GRAS) در ایالات متحده به عنوان یک شیرین کننده برای غذا شناخته شده است. استویوسید در تحقیقات در دوزهای تا 1500 میلی گرم در روز به مدت 2 سال به صورت ایمن مصرف شده است.

هشدارها:

بارداری و شیردهی: هیچ گونه شواهد قابل اطمینانی مبنی بر بی‌خطر بودن مصرف استویا در بارداری و شیردهی وجود ندارد. بنابراین توصیه می‌شود از مصرف استویا در بارداری و شیردهی اجتناب شود.

آلرژی به پیرگیاه Ragweed)) و گیاهان مرتبط: استویا جز خانواده کاسنیان (Asteraceae) یا مرکبان (Compositae) است. این خانواده شامل پیرگیاه Ragweed))، گل داودی، گل همیشه بهار، گل آفتابگردان و بسیاری از گیاهان است. به صورت فرضیه بیان شده افرادی که نسبت به یک گیاه از یک خانواده حساسیت دارند ممکن است به سایر گیاهان از آن خانواده نیز حساسیت داشته باشند.

دیابت: برخی از تحقیقات نشان می دهد که برخی از مواد شیمیایی موجود در استویا ممکن است سطح قند خون را پایین بیاورند با این حال، بعضی تحقیقات خلاف این مسئله را نشان می‌دهد. اگر دچار دیابت هستید و از استویا استفاده می کنید قند خون خود را دقیقا بررسی کنید و یافته های خود را به پزشک خود گزارش دهید.

فشار خون پایین: اگرچه مشخص نیست که برخی از مواد شیمیایی در استویا می توانند فشار خون پایین را کاهش دهند اما این نگرانی وجود دارد که ممکن است در صورت مصرف، فشار خون پایین بدتر شود و در درمان مداخله ایجاد کند. در فشار خون خیلی پایین بهتر است اجتناب شود.

تداخل دارویی: داروهای ضد دیابت، ضد فشارخون و لیتیوم ممکن است با استویا تداخل داشته باشند.

دوز و میزان مصرف: FDA مقدار مجاز مصرف استویا را ۴ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن فرد در روز تعیین کرده است با این حال دوز مناسب از استویا بستگی به عوامل متعددی نظیر سن، سلامتی و چندین شرایط دیگر دارد و به یاد داشته باشید که محصولات طبیعی همیشه لزوما ایمن نیستند و دوز آنها می تواند مهم باشد.

در انتها یادآوری می‌شود که در هنگام خرید محصولات استویا به این نکته توجه داشته باشید که تنها ترکیب خاصی از استویا (نوعی از استویول گلیکوزید) تایید شده است و برگ استویا مورد تایید سازمان FDA نمی‌باشد.

آيا مصرف روغن براي سلامتي مضر است؟

چربی ها و روغن های خوراکی نقش مهمی در تغذیه انسان دارند. مقدار کافی چربی در رژیم غذایی برای حفظ سلامتی ضروری است. هر فردي روزانه بايد 25 تا 30% انر‍ژي مورد نياز روزانه خود را از چربي ها و روغن دريافت كند. البته در افرادي كه مبتلا به بيماري هاي قلبي وعروقي هستند و يا چربي خون بالا دارند ، اين ميزان بايد كمتر باشد . چربي ها و روغن علاوه بر تامين انرژي ، منبع تامين اسيد هاي چرب ضروري و ويتامين هاي محلول در چربي مانند ويتامين آ ، د ، اي وكا هم هستند.

باید توجه داشت مصرف زیاد چربی ها در برنامه غذایی روزانه علاوه بر اینکه خطر بروز بیماریهای قلبی-عروقی را افزایش می دهند، چربی زیاد موجود در رژیم غذایی باعث بروز اضافه وزن و چاقی و بیماری دیابت می شود. مصرف زیاد موادغذایی پرچرب بخصوص چربی های حیوانی خطر ابتلا به برخي از انواع سرطان ها ازجمله سرطان سینه ، روده بزرگ و پروستات را نیز افزایش می دهد.

از چه نوع روغني براي پخت وپز بايد استفاده كنيم تا سلامت خانواده تامين شود؟

بهترين نوع روغن مصرفي روغن هاي مايع هستند. روغن هاي مايع فاقد اسيد هاي چرب اشباع شده و اسيد چرب ترانس هستند.

اسيد هاي چرب ترانس و اشباع شده چه خطراتي دارند ؟

اغلب روغن های نباتی به شکل طبیعی مایع هستند ،برای افزایش ماندگاری و شکل پذیری بیشتر در فرآیندی آنها را هیدروژنه و به اصطلاح جامد می کنند. در این فرآیند تبدیل روغن مایع به جامد اسيد چرب ترانس تشکیل می شود. اسیدهای چرب ترانس جذب اسید های چرب ضروری را در بدن مختل می کنند. اسیدهای چرب ترانس در مارگارین ،روغن های نباتی جامد،کره و شیرینی ها و غذاهای سرخ کرده و آماده وجود دارند. و این نوع اسید چرب باعث افزایش کلسترول بد یعنی LDL و کاهش کلسترول خوب یعنی HDLمی گردد كه در نهايت بيماري هاي قلبي و عروقي را بدنبال دارد.

اسید های چرب اشباع شده نيز می توانند موجب افزایش کلسترول بدن بشوند. هم چنین ، با رسوب در رگهای قلب تنگی ،انسداد عروق و بیماری های قلبی عروقی و سکته قلبی را بدنبال دارند

نحوه صحیح مصرف روغن ها چگونه است؟

روغن جامد به دلیل دارا بودن اسید چرب ترانس و اسید چرب اشباع به هیچ عنوان نباید مصرف شود.

برای طبخ غذا باید از روغن مایع و برای سرخ کردن حتما از روغن مایع مخصوص سرخ کردن استفاده نمود.

استفاده از حرارت بالا موجب تولید ترکیبات سمی و سرطان زا در روغن می شود ،بنا براین از روغن مایع مخصوص سرخ کردن برای غذاهای سرخ کردنی استفاده نمایید البته این روغن ها نسبت به روغن مایع معمولی پایداری حرارتی بیشتری دارد ولی در هر حال نباید با حرارت شدید مواد غذایی را سرخ کرد .

از روغن مایع مخصوص سرخ کردن 2 تا 3 بار با فاصله زمانی کوتاه مثلا در طول یک روز می توان استفاده کرد،سپس باید آنرا دور ریخت.

هرگز روغن حرارت دیده و استفاده شده را برای مصارف بعدی نگهداری ننمایید.

روغن مایع نسبت به نور و حرارت حساس است و باید در ظروف در بسته و به دور از نور و حرارت نگهداری شود . ظروف شفاف ،ظروف مناسبی برای نگهداری روغن ها نیستند.

از حرارت دادن حلب یا قوطی روغن جامد بعلت ایجاد ترکیبات سمی خودداری شود.

مناسب ترین روغن برای پخت و پز روغن مایع است ولی در صورت نیاز به روغن جامد ،توصیه می شود از روغن های نباتی نیمه جامد که حاوی مقادیر کمتر اسید های چرب اشباع و ترانس هستند استفاده شود.

روغن مایع معمولی،روغن زیتون، کره و مارگارین نسبت به حرارت مقاومت کمی دارند ، بنا براین برای سرخ کردن مواد غذایی مناسب نیستند.

روغن ها را چگونه بايد نگهداري كرد كه سالم بمانند:

ظروف روغن باید محکم و بدون عیب باشند تا روغن را تا پایان مصرف خوب نگهداری کنند

ظروف روغن بهتر است فلزی یا پلی اتیلنی کدر باشند چرا که روغن نسبت به نور بسیار حساس است.

با توجه به نقش هوا ،حرارت و نور در تند شدن روغن، روغن ها باید در محل خشک و خنک و دور از نور و هوا نگهداری شوند.

درب روغن را پس از هر بار مصرف باید بست و در جای خنک و دور از نور نگهداری نمود.

برای جلوگیری از فساد روغن از ظروف کوچکتر استفاده کنید تا پس از باز کردن روغن زودتر مصرف شود و کمتر در معرض هوا و نور قرار گیرد.

مشخصات برچسب روغن ها :

بر روی ظروف بسته بندی روغن ها باید نام تجاری کالا ،نوع فرآورده، شماره پروانه ساخت وزارت بهداشت، نام شرکت سازنده و آدرس آن ، شرایط نگهداری و مصرف ، تاریخ تولید و انقضا درج شده باشد.

بهتر است که نوع و میزان اسیدهای چرب موجود در روغن بر روی برچسب ها نوشته شود.

روغن نباتی به طور طبیعی کلسترول ندارد،بنابراین ذکر جمله بدون کلسترول در بسته بندی این روغن ها لزومی ندارد و فقط جنبه تبلیغاتی دارد.

اسيد چرب ترانس در روغن هاي خوراكي تا چه ميزان بايد باشد؟

براساس توصيه هاي متخصصين ، روغن هاي خوراكي نبايد حاوي اسيد چرب ترانس باشند ويا اينكه حداكثر مجاز اسيد چرب ترانس در روغن هاي خوراكي كمتر از 2% تعيين شده است. روغن هاي مايع كه در كشور توليد مي شوند فاقد ترانس هستند. براساس استاندارد هاي تعيين شده در كشورما ، حداكثر ميزان مجاز اسيد چرب ترانس كمتر از 2% است. بنابر اين بايد از روغن هاي مايع استفاده شود.

بهترین غذاهای مفید برای حفظ سلامت چشم

آیا چشمان شما تمامی مواد مغذی مورد نیاز جهت پیشگیری از کاتاراکت ( آب مروارید)، دژنراسیون ماکولار و سایر بیماریهای چشمی را در اختیار دارند؟ این مطلب اطلاعاتی درباره غذاهای مفید برای سلامت چشم می دهد.

کلم پیچ

برگ های سبز این کلم منبع غنی از لوتئین و زگزانتین است که مرتبط با ویتامین A و بتاکاروتن هستند . تحقیقات نشان داده است که این ترکیبات بافت چشم را از خطرات نور آفتاب محافظت می کند و ریسک کاتاراکت ( آب مروارید) و دژنراسیون ماکولاررا کاهش میدهد. منابع خوب دیگر این مواد مغذی شامل سبزیجات برگ سبزه تیره مثل کلم ، اسفناج، کلم بروکلی نخود، کیوی،انگور قرمز،پرتقال،ذرت،انبه و خربزه است. بدن ما برای جذب لوتئین و زگزانتین نیاز به چربی دارد.بنابراین خوردن این منابع را حتما با کمی چربی همراه باشد. کلم یک ماده غذایی تک منظوره نیست . این سبزی حاوی ویتامین c و بتاکاروتن نیز می باشد که از دیگر مواد مغذی مفید برای چشم هستند.

سیب زمینی

یک منبع خوب بتا کاروتن است که ممکن است پیشرفت دژنراسیون ماکولار را کند نماید. بدن شما بتا کاروتن را به ویتامین A تبدیل می کند و این ویتامین از خشکی چشم ها و کوری شبانه جلوگیری می کند. بتا کاروتن و ویتامین A به کاهش خطر عفونت چشم نیز کمک می کنند. اگر سیب زمینی دوست ندارید سعی کنید از دیگر مواد غذایی مانند هویج و کدو، یا به رنگ سبز تیره شامل اسفناج بتاکاروتن خود را بدست آورید. جگر، شیر و تخم مرغ دیگر منابع عالی ویتامین A هستند و همانند لوتئین و زگزانتین ، بتا کاروتن و ویتامین A در هنگام غذا خوردن با یک چربی سالم مانند روغن زیتون جذب می شوند.

توت فرنگی

توت فرنگی تازه یک ماده غذایی مفید برای چشمان شماست .این میوه حاوی مقدار زیادی ویتامین C است که یک آنتی اکسیدان می باشد که می تواند خطر ابتلا به آب مروارید را کاهش دهد. همچنین مطمئن شوید که دربشقاب خود از سایر غذاهای غنی از ویتامین C شامل فلفل، بروکلی، مرکبات (مانند نارنگی و گریپ فروت) در طول روز استفاده کرده اید.

سالمون

اگر چشم شما دچار خشکی است به میزان کافی امگا 3 مصرف کنید تا این مشکل شما برطرف شود. همه روزه مقدار کافی چربی مفید را می توانید از راه مصرف سالمون یا سایر انواع ماهی ها ، گردو( حاوی ویتامین E که آن نیز برای چشم مفید است) و تخم کتان دریافت نمایید. سالمون همچنین منبع خوبی از ویتامین D است که به محافظت در برابر دژنراسیون ماکولار کمک می کند. ویتامین D را می توان با مصرف ساردین، شیر و آب پرتقال غنی شده با ویتامین D نیز به دست آورید.

چای سبز

یک فنجان چای سبز بیش از یک نوشیدنی آرامش بخش و خوشمزه است. آنتی اکسیدان آن ممکن است به کاهش خطر ابتلا به آب مروارید و دژنراسیون ماکولار کمک کنند. چای سبز حاوی مواد سلامت بخشی است که به نام کاتچین شناخته می شود که دارای خواص ضد التهابی و انتی اکسیدانی است. سایر غذاهایی که حاوی کاتچین هستند عبارتند از شراب قرمز، شکلات، انواع توت ها و سیب. چای سیاه هم دارای کاتچین است ولی مقدار آن کمتر از چای سبز است.

الگوی غذایی در ماه مبارک رمضان چگونه باید باشد؟

افطار :

در هنگام افطار مصرف غذاهاي سبك و مختصر شامل گروه هاي غذايي شير و لبنيات (مانند شير و ماست و پنير) ميوه ها و سبزيها و نان و غلات (مانند برنج و نان) توصيه مي شود مانند نان و پنير و سبزي كه يكي از عادات خوب غذايي هموطنان در اين ايام است.

مصرف شير گرم و فرني و يــا شير برنج در هنگام افطار مناسب است. استفاده از مواد غذايي آبكي مثل سوپ، آش، حليم بــدون روغن و همچنين مايعات به هنگام افطار و سحر موجب حفظ تعادل آب و املاح فرد روزه دار مي شود.

لگوی غذایی در ماه مبارک رمضان چگونه باید باشد؟

استفاده از سبزيها و ميوه ها در هنگام افطار و همچنين در فاصله زماني بين افطار تا سحر به دليل اينكه منبع خوبي از فيبر هستند براي دستگاه گوارش بسيار مفيد است و مانع بروز يبوست مي شود. توصيه مي شود در وعده سحري مقدار مناسبي سبزي هاي مختلف مصــرف شود. سبزي ها با دارا بودن مواد مغذي مختلف و آب، علاوه بر تامين ويتامين ها و املاح مورد نياز بدن، از تشنگي فرد در طول روز جلوگيري مي كنند.

مصرف مایعات مثل آب آشامیدنی، آب میوه، شیرکم چربی ،دوغ بدون نمک درفاصله پس از افطار تا هنگام خوابیدن کمک می کند که تعادل آب والکترولیت های بدن شما درهنگام روزه داری حفظ شود.

در ماه مبارك رمضان بهتر است از غذاهاي سرخ شده وپرچرب استفاده نشود زيرا علاوه بر افزايش چربيهاي خون موجب سوءهاضمه، ورم معده و اضافه وزن وچاقي مي شوند.

مصرف زياد مواد قندي و شيرين مثل كيك هاي خامه ايي ، شكلات ، شيريني هاي خامه دار، زولبیا وباميه ،باقلوا، حلواي خيلي شيرين وچرب ، شله زرد شيرين وچرب در ايام ماه مبارك رمضان اضافه وزن وچاقي و خطر بالارفتن قند خون را بدنبال دارد.

آش رشته غليظ همراه با پيازداغ كه حاوي روغن زيادي است و به وفور در افطار مصرف مي شود غذاي مناسبي براي افطار نيست زيرا موجب سوءهاضمه و اختلالات گوارشي ديگر مي شود. بجاي آن بهتر است از آش رشته رقيق وكم روغن در وعده افطار استفاده شود.

توصيه مي شود براي تامين آب مورد نياز پس از صرف افطار و تا قبل از خواب به تدريج انواع ميوه، چاي كمرنگ و ساير مايعات به ويژه آب براي جبران كم آبي بدن نوشيده شود.

يكي از عادات غذايي غلط روزه داران اين است كه به دليل تشنگي زياد افطار را با آب سرد و یا نوشیدنیهای سرد شروع مي كنند که توصيه مي شود افطار را با نوشیدنیهای گرم و يا ولرم مانند آب ولرم، چاي کمرنگ و شیر گرم آغاز كنند.

پس از آن روزه داران عزيز مي توانند از خرما يا كشمش استفاده كنند زيرا اين دو سبب كنترل اشتها مي شود و از پر خوری به هنگام افطار ممانعت مي كند. علاوه بر آن مصرف خرما در ماه مبارك رمضان در تنظيم قند خون بسيار مفيد اســـت لــذا تـــوصيه مي شود كه در وعده افطار حتي المقدور 5-3 عدد خرما مصرف شود (خرما منبع خوبي از مواد مغذي، قند، فيبر و پتاسيم است). از مصرف بيش از حد خرما نيز مانند ساير شيريني ها پرهيز شود.

در وعده هاي سحر و افطار از پرخوري اجتناب کنید، و تا حد امکان به جاي مصرف انواع شيريني ها مثل زولبيا و باميه كه فقط حاوي انرژي و فاقد مواد مغذي (ويتامين ها و مواد معدنی) هستند، از مواد غذايي طبيعي شيرين مثل خرما، كشمش و انواع ميوه درحد متعادل استفاده شود. افراط در مصرف انواع شيريني به هنگام افطار چاقي و اضافه وزن را به دنبال خواهد داشت.

مصرف آب زياد به هنگام صرف افطار سبب اختلال در هضم مواد غذايي مي شود. بعد از صرف سحري نيز بســـياري از همــوطنــان عزيز از ترس تشنــــگي در طول روز به مقدار فراوان آب مي نوشند كه عادت صحیح غذایی نيست.

روزه داران عزيز از مصرف تنقلات زياد در فاصله افطار تا سحر پرهيز كنند. اين قبيل مواد دير هضم هستند و سبب مي شوند كه به هنگام سحر به دليل پري معده ميل به غذا كاهش پيدا كند.

مصرف مـــواد غذايي سنگين، دير هضم، پر چرب و سرخ شده به هنگام افطار مناسب نيست. به طور كلي توصيه مي شود به جاي غذاهاي چرب و سرخ کرده از غذاهاي آب پز و بخارپز ، كم چرب وكم نمك استفاده شود.

مصرف ميوه رنده شده، لبنيات خصوصا” شير كم چرب، استفاده از انواع سوپ ها و آش ها در افطار و سحر و نوشيدن چاي كمرنگ براي سالمندان روزه دار مفيد است و مي تواند تعادل آب و املاح را برقرار كند.

مصرف يك ليوان شير در هنگام افطار وسحر ومصرف يك کاسه ماست در موقع شام به كودكان ونوجوانان روزه دار توصيه مي شود.

هرچند بخش عمده انرژي دانش اموزان درزمان روزه داري بايد از گروه غذايي نان وغلات تامين شود اما مصرف مواد پروتئيني مانند انواع گوشتها خصوصا گوشت سفيد ، تخم مرغ وشير ولبنيات براي آنها ضروري است.

ابتدا با غذاهای سبک مثل سوپ افطار کنید و بعد از حدود 2 ساعت شام بخورید چرا که معده در ابتدا به هضم غذاهای ساده می پردازد و دیگر دچار مشکل نمیشود. البته با توجه به فاصله کوتاه زمان افطار تا سحر بهتر است دو وعده غذایی یعنی افطاری و سحری میل شود.

اگر تخم مرغ در زمان افطار میل می کنید به صورت آب پز سفت یا عسلی باشد . چرا که نیمرو دیر هضم تر از تخم مرغ آب پز است .

مصرف نوشابه های گازدار به طور کلی و در ماه مبارک رمضان به طور خاص ممکن است موجب تحریک در معده به خصوص درافراد مبتلا به التهاب معده (گاستریت) شود.

برای جلوگیری از اختلال در هضم غذا در هنگام افطار آب زیاد ننوشید و کمبود آب بدن را با نوشیدن مایعات کافی بعد از افطار تا زمان خواب جبران نمایید .

در هوای آلوده مصرف یک ماده غذایی خاص را فراموش نکنید

آلودگی های محیطی می تواند از طریق تداخلات انسانی و یا پدیده های طبیعی اتفاق افتد. آلودگی های محیطی در هوا، مهمترین عامل خطر در بروز بیماری های تنفسی، ریوی، آسم، پوستی، چشمی، سرطان و به مرور زمان باعث آلزایمر و پارکینسون شوند. منبع آلودگی از حجم کوچک مثل خاکستر سیگار تا حجم بزرگ مثل سوخت ماشین ها و فعالیت های صنعتی است. این ذرات آلوده به مرور زمان باعث بروز بیماری های تنفسی، ریوی و سرطان می شود و حتی باروری مردان و رشد بدو تولد نوزاد را کاهش می دهد. آلودگی محیطی با بیشتر مرگ و میرها ارتباط مستقیم دارد.

کارشناسان تغذیه مصرف شیر و لبنیات کم چرب را به همه گروه های سنی به صورت روزانه و مخصوصا افراد تحت خطر در کارخانه ها و معدن ها و همچنین محیط های کاری پرتوزا توصیه می کنند. همانطور که می دانید مکان های آلوده دارای فلزات سنگین از جمله سرب است که به راحتی از طریق تنفس به عنوان یک سم وارد بدن می شوند. شیر منبع پتاسیم، منیزیم، فسفر و کلسیم است و این ریز مغذی ها می توانند با فلزات سنگین از قبیل سرب باند شوند تا در بدن پخش نشوند و از طریق ادرار و مدفوع دفع شوند. همچنین مصرف شیر و فراورده های آن سبب نرم شدن مخاط تنفسی می شود. در زیر گروه شیر و لبنیات هرم غذایی ایران توضیح داده شده است.

گروه شیر و لبنیات :

این گروه شامل شیر و فرآورده های آن (ماست، پنیر، کشک، بستنی و دوغ) می باشد .

این گروه دارای کلسیم، پروتئین، فسفر، ویتامین B12 و B2و سایر مواد مغذی می باشد و بهترین منبع تامین کننده کلسیم است که برای رشد و استحکانم استخوان و دندان ضروری است.

میزان توصیه شده مصرف روزانه لبنیات 3-2 واحد است .

یک واحد از یک گروه برابر است با :

یک لیوان شیر یا ماست کم چرب(کمتر از2.5 درصد)، یا
45 تا 60 گرم پنیر معمولی معادل یک و نیم قوطی کبریت، یا
یک چهارم لیوان کشک، یا
2 لیوان دوغ، یا
یک و نیم لیوان بستنی پاستوریزه

یک لیوان شیر کم چرب 240 سی سی شامل: 102 کیلو کالری انرژی ، 8 گرم پروتئین، 12 گرم کربوهیدرات، 13 گرم قند، 2 گرم چربی و حاوی منیزیم، پتاسیم، فسفر، کلسیم و ویتامین دی ، B2, B12 است

رژیم تعیین جنسیت، تهدیدی برای سلامت جنین

عواملی مانند وضعیت فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، داشتن کودکانی از هر دوجنس و یا حتی از دست دادن فرزند و تمایل به داشتن فرزندی از همان جنس باعث می شود که خانواده ها متمایل به داشتن فرزندی با جنسیت خاصی باشند.

البته گاهی اوقات بدین دلیل که بعضی بیماری های ژنتیکی مانند هموفیلی یا دیستروفی عضلانی دوشن فقط جنس خاصی را مبتلا می‌کنند ممکن است پزشکان به خانواده ها روش هایی که احتمال تولد فرزند با جنسیت دختر یا پسر افزایش می‌دهد را پیشنهاد کنند.

رژیم تعیین جنسیت، تهدیدی برای سلامت جنین

یکی از روش هایی که امروزه جهت دختر دار یا پسردار شدن در بین جوامع مطرح شده است رژیم های تعیین جنسیت است که اولین بار در سال 1933میلادی روی لارو کرم های دریایی و قورباغه انجام شد و عمده مطالعات انجام شده تاکنون نیز بر روی حیوانات بوده است که در اینجا به عوارض و پیامدهایی که این نوع رژیم غذایی ممکن است ایجاد کند می پردازیم:

تغییر در میزان مصرف مواد معدنی در قبل و ابتدای بارداری و خطرات برای نوزاد:

رژیم های تعیین جنسیت با تغییر در مصرف سدیم، پتاسیم، کلسیم و منیزیم تنظیم می شود و حداقل باید دو ماه قبل از تاریخ پیش بینی شده برای بارداری شروع شود که در حال حاضر مطالعات متعددی درباره‌ی میزان مصرف ویتامین ها و مواد معدنی مادر باردار در قبل و ابتدای بارداری و تاثیر آن بر روی سلامت جنین صورت گرفته است.

که به تعدادی از نتایج مطالعات انجام شده اشاره می نماییم:

· در یک مطالعه مروری در سال 2012 که 45 مطالعه را بررسی کرده بود نشان داده شد که مصرف ویتامین ها و مواد معدنی در قبل بارداری و سه ماهه اول بارداری بر وزن زمان تولد و زایمان زودرس موثر هستند.

· در مقاله منتشر شده در سال 2010 در مجله تغذیه (JN)نشان داد وضعیت ریزمغذی ها در دوران جنینی و ابتدای زندگی ممکن است متابولیسم، رگ ها، رشد و عملکرد اندام ها را تغییر دهد که می تواند منجر به افزایش خطر بیماری های قلبی چاقی، تغییر عملکرد کلیه و در نهایت دیابت نوع 2 گردد.

· دکتر دارنتون هیل در مقاله ای در سال 2015 نشان داد که اپی ژنتیک و تاثير احتمالی کمبود مواد مغذی بر روی جنين بر بيماری های مزمن افراد موثر است.

· در یک مطالعه صورت گرفته بر روی گوسفندان نشان داده شد که سوء تغذیه در قبل بارداری باعث ایجاد تغییر در محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-غده فوق کلیه جنینی (HPAA)، افزایش احتمال زایمان زودرس، تغییر عملکرد پانکراس، متابولیسم اسید آمینه و… گردید.

بنابراین مشاهده می‌کنیم که تغییر در میزان مصرف ویتامین ها و مواد معدنی توسط مادر در قبل یا ابتدای بارداری خطر ابتلا به بیماری های مزمن در دوران زندگی برای نوزاد، وزن پایین زمان تولد، زایمان زودرس و… را افزایش می دهد پس با توجه به تغییر در مصرف 4 ماده معدنی مهم (سدیم، پتاسیم، کلسیم و منیزیم) در رژیم غذایی مادر به احتمال بالا شاهد مشکلات جسمی در دوران زندگی کودک خواهیم بود.

در ادامه به تاثیر کمبود ویتامین ها و مواد معدنی در بارداری می پردازیم:

ویتامین / مواد معدنی	پیامدهای کمبود
کلسیم (Ca)	پره اکلامپسی، محدودیت رشد داخل رحمی، وزن پایین زمان تولد
منیزیم (Mg)	آسیب های هماتولوژیک و تراتوژنیک و امکان پره اکلامپسی و تاخیر رشد داخل رحمی
روی (Zn)	وزن پایین نوزاد هنگام تولد، رشد غیرطبیعی مغز جنین و رفتارهای غیرعادی در نوزاد
سلنیوم (Se)	سقط جنین، پره اکلامپسی و تاخیر رشد داخل رحمی
کمبود ویتامین 6 B	پره اکلامپسی، عدم تحمل کربوهیدرات
اسید فولیک	نقص لوله عصبی، شکاف کام و لب ها، تاخیر رشد داخل رحمی

تاثیر رژیم تعیین جنسیت بر روی سلامت مادر:

همان طور که گفته شد رژیم های تعیین جنسیت بر پایه تغییر در نسبت مصرف غذاهای حاوی مواد معدنی توسط مادر هست به گونه ای که در رژیم پسردار شدن میزان مصرف سدیم و پتاسیم باید افزایش یابد و کلسیم و منیزیم کاهش یابد که در حال حاضر نیز شاهد مصرف بالای سدیم (نمک) و پایین کلسیم (لبنیات) در میان مردم هستیم بنابراین رژیم پسر دارشدن می‌تواند برای مادران با فشارخون بالا و نارسایی قلبی مشکلاتی را ایجاد نماید.

هم چنین در رژیم دختر دار شدن نیز سدیم و پتاسیم کاهش می باید و کلسیم و منیزیم باید افزایش یابد که با توجه به افزایش مصرف کلسیم و کاهش مصرف سدیم و پتاسیم می‌تواند برای مادران با نارسایی کلیوی، اختلالات عصبی و… مشکلات متعددی را ایجاد نماید.

اگر مبتلا به استئوآرتریت(آرتروز) هستید مصرف سیب زمینی و پیاز را محدود کنید

استئوآرتریت یا آرتروز بیماری تحلیل برنده ی مفاصل ، شايع ترين فرم آرتریت است. آرتریت به معنای التهاب مفصل است. در واقع استئو آرتریت یک بیماری مفصلی مزمن است که در آن غضروف مفاصل تحمل کننده وزن بدن تحلیل می رود.

شایع ترین مفاصل درگیر در این بیماری مفاصل دست، ستون فقرات و مفاصل تحمل کننده ی وزن مانند لگن و زانو است. در صورتی که ابتلا به این بیماری ناشی از صدمات فیزیکی یا بیماری ها نباشد، استئوآرتریت اولیه نامیده می شود که این بیماری اغلب به دلیل افزایش سن ایجاد می شود.

با افزایش سن، پروتئین موجود در غضروف مفصلی از بین رفته که سبب لایه لایه شدن آنها و ایجاد شکاف های ریز در ناحیه غضروف می شود که در نهایت منجر به تخریب کامل غضروف می شود. استفاده مکرر مفصلی که غضروف مفصلی آن ساییده شده است به تدریج التهاب غضروف، درد و تورم مفصل را به دنبال خواهد داشت.

با از بین رفتن عملکرد غضروف، ما بین استخوان ها اصطکاکی ایجاد می شود که سبب درد و محدودیت و خشکی در حرکت می شود. التهاب غضروف موجب تحریک استخوان سازی می شود که حاصل این فرآیند ایجاد خارهای استخوانی یا استئوفیت ها می باشد.

استئوآرتریت ثانویه ناشی از عوامل متعددی چون چاقی، ضربات مکرر، جراحی مکرر، اختلالات متابولیسم، ناهنجاری های مادرزادی مفصل،نقرس، دیابت ، اختلالات هورمونی و مشکلات ناشی از مشاغل خاص است.

استئوآرتریت زودرس را نیز می توان در وزنه برداران، فوتبالیست ها و کارکنان ارتش به دلیل ضربات مکرر به بافت مفصل (رباطها، استخوانها و غضروف مفصلی) مشاهده کرد.

چاقی، افزایش سن، جنس مونث ، نژاد سفید پوست و صدمات مکرر مرتبط با ورزش از جمله عوامل ایجاد کننده این بیماری محسوب می شود.

درمان این بیماری چند بخشی است و شامل فیزیوتراپی، دارو و رژیم درمانی است. فیزیوتراپی و دارو توسط پزشک و رژیم غذایی و بررسی وضعیت وزن توسط کارشناس تغذیه صورت می گیرد. اکثریت افرادی که دچار بیماری استئو آرتریت می شوند دچار اضافه وزن و چاقی هستند که اولین قدم کاهش وزن است که این امر می تواند کیفیت زندگی و عملکرد فرد را تا حد قابل قبولی ارتقا دهد. نتایج یک مطالعه نشان داده است که تقریبا هر 500گرم کاهش وزن حدود 4 برابر بار وارده به زانو ها را کم می کند.

رژیم ضدالتهابی یک مداخله موثردر این بیماری است. طبق این رژیم به این بیماران توصیه می شود که مصرف میوه و سبزی به خصوص رنگ های تیره و زرد و نارنجی ، غلات کامل، مصرف روغن های حاوی امگا 3 همچون روغن زيتون، بذرك، گردو، دانه هاي كدوتنبل، ماهي هاي چرب آب هاي سرد نظير سالمون، ساردين، ادويه هايي مانند زنجبيل ، زردچوبه و رزماري و ماهی و مرغ را افزایش دهند. در مقابل باید مصرف سیب زمینی و پیاز به خاطر مواد ایجاد کننده التهاب ، تخم مرغ ، گوشت قرمز،فست فود ها ، غذا های کنسروی ، شکر و قند و مواد غذایی حاوی شکر ، كربوهيدراتهاي ساده مثل نان سفيد، و برنج سفيد و لبنیات پرچرب را تا حد امکان محدود کنند.

باید توجه داشت استفاده از مکمل هایی همچون کندرویتین سولفات و گلوکز آمین هم مفید است و نتایج تحقیقات زیادی تاثیرسودمندی آنها را اثبات کرده اند که البته باید با توجه به شرایط فرد توسط پزشک تجویز شود.

چون این بیماری یک بیماری التهابی است برای مقابله با افزایش رادیکال های آزاد مصرف مواد غذایی حاوی آنتی اکسیدان مثل میوه و سبزی های رنگی با رنگ قرمز، نارنجی و زرد بسیار کمک کننده خواهد بود. همچنین به دلیل دریافت ناکافی کلسیم و ویتامین Dاین بیماران با کمبود کلسیم و ویتامین D روبه رو هستند. بنابراین باید مکمل کلسیم وD را به صورت روزانه مصرف کنند.

همیشه پیشگیری بهتر از درمان است بنابراین توصیه می شود همیشه وزن خود را در حد مطلوب نگه دارید تا از بیماری های ناشی از اضافه وزن و چاقی مثل بیماری های مفصلی و قلبی و عروقی در امان بمانید.

مراقب مصرف مواد غذایی حاوی شربت فروکتوز باشید

شربت ذرت با فروکتوز بالا (HFCS) یک نوع قند مصنوعی ساخته شده از شربت ذرت است.بسیاری از کارشناسان معتقدند که شکر و HFCS عوامل کلیدی در اپیدمی چاقی امروز هستند. HFCS و قند نیز با بسیاری از دیگر مسائل بهداشتی جدی، از جمله دیابت و بیماری قلبی مرتبط هستند. اگر فروکتوز به مقدار زیاد از مواد غذایی دریافت شود می تواند برای سلامتی مضر باشد. شربت فروکتوز شامل 50 درصد گلوکز و 50 درصد فروکتوز است و ترکیب آن شامل 76٪ کربوهیدرات و 24٪ آب است که بدون پروتئین ، چربی و مواد مغذی ضروری است .هر 100 گرم، آن 281 کیلو کالری انرژی و یک قاشق غذاخوری از آن ( 19 گرم)، 53 کیلو کالری انرژی دارد.

در ایالات متحده آمریکا، شربت فروکتوز(HFCS ) در صنعت غذایی جایگزین شکر استفاده می شود. بیشترین استفاده آن در نوشابه های غیر الکلی است.بیشترین نوع شربت فروکتوز مورد استفاده در صنایع غذایی شربت فروکتوز 55 درصد و 42 درصد است.استفاده عمده شربت فروکتوز 42 درصد در غذا های فرآوری شده ، غلات های صبحانه و نوشیدنی ها و شربت فروکتوز 55 درصد در نوشابه ها است. شربت غلیظ فروکتوز 55 درصد(HFCS-55) لیپوژنیک تر( چربی ساز تر) از ساکاروز است، که باعث افزایش خطر ابتلا به بیماری کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) و دیس لپیدمی می شود.شایان ذکر است که میزان مجاز روزانه برای آن تعیین نشده است.

باید توجه داشت گلوکز به راحتی توسط هر سلول در بدن منتقل و مورد استفاده قرار می گیرد. در مقابل، فروکتوز شربت ذرت باید قبل ازاینکه بتواند به عنوان سوخت استفاده شود، به چربی یا گلیکوژن (کربوهیدرات های ذخیره شده) تبدیل می شود.

در واقع فروکتوز در داخل کبد متابولیزه و تبدیل به گلیکوژن می شود . اما باید درنظر داشت که ظرفیت ذخیره سازی در کبد محدود است. نوشابه ها و آبمیوه های صنعتی دارای میزان بالای فروکتوز هستند که مصرف این نوشیدنی ها و هر نوع ماده غذایی دارای این شربت در صورت مصرف زیاد به دلیل اینکه از ظرفیت کبد بیشتراست به چربی تبدیل می شود. در بلند مدت این تجمع چربی می تواند منجر به مشکلات جدی بهداشتی مانند کبد چرب و دیابت نوع دو شود.در یک مطالعه 3 هفته ای، محققان دریافتند که مصرف بیش از حد قند و فروکتوز منجر به افزایش شدید چربی های کبدی (27٪) می شود.

به یاد داشته باشید اثرات مضر HFCS و فروکتوز نباید با فروکتوز در میوه اشتباه گرفته شود که در مقادیرمتعادل مشکلی ایجاد نمی کنند.دریافت فروکتوز بیش از حد یا مصرف شربت فروکتوز همچنین می تواند منجر به مقاومت به انسولین شود و درنتیجه دیابت نوع 2 ایجاد شود .بسیاری از تحقیقات نشان داده است که شربت فروکتوز و قند باعث التهاب می شود، که با افزایش خطر ابتلا به چاقی، دیابت، بیماری های قلبی و سرطان همراه است.

فروکتوز همچنین می تواند تجمع چربی احشایی را ایجاد کند. چربی احشاء اندام شما را احاطه کرده و بدترین نوع چاقی است که با دیابت و بیماری قلبی ارتباط مستقیم دارد.افزون بر این، در دسترس بودن HFCS و قند و افزایش دریافت کالری یک عامل کلیدی در افزایش وزن است. تحقیقات نشان می دهد که مردم اکنون بیش از 500 کالری در روز شکر مصرف می کنند که ممکن است 300٪ بیش از 50 سال قبل باشد.

سطح بالای انسولین ناشی ازمصرف قند باعث رشد تومور می شود. چندین مطالعه بلند مدت ارتباط بین مصرف HFCS و خطر ابتلا به سرطان را نشان داده است.علاوه بر التهاب،مصرف فروکتوز بیش از حد همچنین ممکن است تولید مواد مضر به نام محصولات پیشرفته گلیکوزیله (AGEs) را افزایش دهد که این امر به سلول های بدن آسیب می رساند و در نهایت، خطر ابتلا به بیماری های التهابی مثل نقرس نیز وجود دارد که به علت افزایش التهاب و تولید اسید اوریک است . بنابراین توصیه می شود مصرف موادغذایی دارای شربت فروکتوز در مبتلایان به نقرس و افرادی که سابقه ابتلا به این بیماری را دارند باید محدود شود.

دچار سنگ کلیه هستید، مصرف نوشابه و ماءالشعیر را محدود کنید

سنگ کلیه به ذرات کوچک و سختی در کلیه گفته می شود که بیشتر در دهه های چهارم و پنجم زندگی فرد را درگیر می کند. کسانی که سابقه ی خانوادگی سنگ کلیه دارند 2 برابر دیگر افراد در معرض ابتلا به سنگ کلیه هستند. افزایش چاقی، دیابت و سندرم متابولیک ، مصرف ناکافی مایعات به خصوص آب و تاخیر در تخلیه مثانه می تواند احتمال ایجاد سنگ کلیه را افزایش دهند.

طبق آمار سنگهاي کلسيمي شايعترين نوع سنگهاي کليوي هستند. 60 % سنگهاي کليوي از نوع اگزالات کلسيم هستند و مابقی سنگ های اسيداوريکی ،استراويتي و سنگهاي سيستيني هستند. افرادی که درگیر سنگ کلیه از نوع کلسیمی می شوند میزان دفع کلسیم از ادرار این افراد بسیار افزایش می یابد که علت این امر می تواند بیماری های مربوط به غده پاراتیروئید و تیروئید ، افزایش دریافت بیش از نیاز ویتامین دی ، مصرف زیاد دارو های کورتون و .. باشد.

توجه به این نکته مهم است که تغذیه درمانی می تواند نقش مهمی در پیشگیری داشته باشد .تا چند سال پیش به بیماران مبتلا به سنگ کلیه از نوع کلسیمی توصیه می کردند که مصرف مواد غذایی حاوی کلسیم مثل لبنیات را محدود کنند اما باید توجه داشت که محدودیت مصرف کلسیم می تواند در دراز مدت باعث کاهش تراکم استخوان و افزایش خطر شکستگی استخوانها در این افراد شود. بنابراین توصیه می شود به هیچ عنوان این افراد مصرف لبنیات خود را محدود نکنند. اگر هم به هر دلیلی باید از مکمل کلسیم استفاده کنند توجه داشته باشند که مکمل های کلسیم همراه غذا مصرف شود و در طول روز مایعات زیادی به خصوص آب مصرف شود تا از رسوب آن در کلیه پیشگیری شود.

یک نوع دیگر از سنگ های کلیه سنگ های اگزالاتی هستند که در این نوع سنگ میزان دفع اگزالات از ادرار افزایش می یابد. احتمال ایجاد این نوع سنگ کلیه در افراد دچار بیماری ها ی التهابی روده یا افرادی که به دلیل کاهش وزن جراحی های بای پس معده انجام میدهند بیشتر است.کمبود ویتامین B6 و مصرف بیش از اندازه ویتامین C ( از طریق مکمل )می تواند خطر این نوع سنگ را افزایش دهد.

توصیه های غذایی برای کاهش اگزالات ادرار شامل مصرف مواد غذایی حاوی پروبیوتیک مثل ماست و دو غ حاوی پروبیوتیک ، کاهش مصرف مواد غذایی حاوی اگزالات ، مصرف همزمان غذای غنی از کلسیم و یا مکمل کلسیم جهت کاهش جذب اگزالات و مصرف چای با شیر است.

افراد دچار سنگ کلیه اگزالاتی باید مصرف شکلات ، ریواس، غلات کامل، مغز های آجیل ، انواع چای( سیاه و سبز)، توت فرنگی ، چغندر را به دلیل میزان بالای اگزالات در این مواد غذایی محدود کنند. مصرف خربزه ، آب گوجه فرنگی و آب پرتقال می تواند از عود سنگ در افرادی که کلیه آنها سنگ ساز است جلوگیری کند.

در کل برای پیشگیری و عود سنگ کلیه به تمامی افراد توصیه می شود که از مصرف زیاد پروتئین های حیوانی مثل گوشت به خصوص گوشت قرمز، تخم مرغ و نمک پرهیز کنند و حداقل 6 لیوان آب در طی روز مصرف کنند.

نتایج تحقیقات نشان داده است که مصرف فروکتوز با خطر ابتلا به سنگ کلیه ارتباط مثبتی دارد افزایش مصرف میوه و سبزی به منظور افزایش مصرف پتاسیم توصیه می شود ، اما به دلیل محتوای فروکتوز میوه ، تاکید بیشتر بر سبزیجات است همچنین باید توجه داشت که در حال حاضر صنایع غذایی به خصوص نوشیدنی ها مثل نوشابه ها و انواع ماءالشعیر از شربت فروکتوز به جای شکر برای شیرین کردن استفاده می کنند که افراد دچار سنگ کلیه از نوع کلسیمی و اگزالاتی باید دقت کنند و مصرف این نوع نوشیدنی ها را محدود کنند.

در نهایت باید این نکته را به خاطر داشته باشید که چاقی مادر بیماری هاست و در ایجاد سنگ کلیه چاقی ، قوی ترین پیشگویی کننده عود سنگ درافرادی که است که سابقه سنگ کلیه داشتند اند و می تواند احتمال ایجاد سنگ را در افرادی هم که سابقه نداشته اند افزایش دهد.

در زمان گرما زدگی دوغ کم نمک و آب میوه های آبدار را فراموش نکنید

گرما زدگی یک بیماری مرتبط با گرما است که می تواند در شرایطی که فرد در معرض درجه حرارت بالا قرار گیرد رخ دهد. در واقع در این شرایط توانایی بدن برای مقابله با گرما و تنظیم حرارت بدن دچار اختلال ودمای درون بدن افزایش می یابد و فرد دچار گرمازدگی می شود.

شدت گرما زدگی می تواند از خفیف تا شدید باشد اما باید توجه داشت که گرما زدگی را باید جدی گرفت چرا که عدم مداخله در زمان مناسب می تواند به مغز و ارگانهای حیاتی آسیب بزند و حتی باعث مرگ شود. فردی که دچار این عارضه می شود علائمی شایعی همچون گیجی، حالت تهوع ، بی حالی،رنگ پریدگی، سردرد، تشنگی،تعریق وگرفتگی عضلانی و تپش قلب شدید دارد.

در زمان گرما زدگی دوغ کم نمک و آب میوه های آبدار را فراموش نکنید

گرمازدگی اغلب با کم شدن آب بدن همراه است ،وقتی فردی دچار گرما زدگی می شود در ابتدا باید در یک مکان با تهویه خنک قرار گیرد و حجم لباس هاش را کم کند و دوش آب ولرم یا خنک بگیرد. .باید توجه داشت به دلیل اینکه در زمان تعریق مقداری از الکترولیت های مهم و ضروری بدن از جمله پتاسیم و سدیم دفع و تعادل این الکترولیت ها دچار مشکل می شود ، برای برگشت این تعادل و برطرف کردن کم آبی بدن مخلوط آب خنک با کمی نمک ، آب میوه های خنک و آبدار مثل هندوانه ، طالبی و خیار و دوغ های کم نمک خنک مصرف شود. شربت های خانگی سنتی مثل مخلوط خاکشیر و تخم شربتی با کمی آبلیمو و شکر نیز می تواند در بهبود فرد موثر باشد البته به تدریج و آهستگی مایعات را میل کنید تا دچار مشکلات گوارشی نشوید.همچنین یک سری نوشیدنی های ورزشی در سوپر مارکت ها نیز در دسترس هستند که به دلیل دارا بودن الکترولیت ها همرا با مصرف مایعات خنک می توانند مفید باشند.

در شرایط گرما زدگی باید از نوشیدنی های حاوی کافئین مثل قهوه یا نسکافه ، چای خنک یا نوشیدنی ها ی ورزشی کافئین دار خودداری کنید چرا که مواد حاوی کافین مدر( ادرار آور) بوده و باعث دفع بیشتر آب بدن می شوند. باید در نظر داشت افرادی که در محیط‌هایی با دمای بالا کار می‌کنند یا در محل کار خود در معرض حرارت بالا قرار دارند، بیشتر مستعد گرمازدگی هستند. همچنین برخی از گرو های سنی مثل نوزادان ، کودکان و سالمندان و افرادی که دچار بیماری های قلبی و ریوی،فشار خون بالا ، دیابت ، چاقی و بیمار یها ی اعصاب و روان هستند بیشتر به گرما زدگی مستعد هستند و توصیه می شود که این افراد در ساعات اوج گرمای هوا که معمولا ساعت 10 صبح تا 5 بعد از ظهر است از خانه خارج نشوند و اگر در صورت ضرورت مجبور به ترک خانه هستند حتما یک بطری آب یا شربت ها ی خانگی کم شیرین خنک همراه خود داشته باشند و از لباس های نخی با رنگ روشن استفاده کنند.و به هیچ عنوان در ساعات یاد شده در محیط بیرون اقدام به ورزش نکنند.